Wat gaan we doen met AI?

AI houdt de mensheid nog al bezig momenteel: iedere dag verschijnen er analyses, artikelen, wetenschappelijke beschouwingen, politieke en economische stellingnames over AI en wat “de mensheid er mee moet”. Honderden wetten en richtlijnen zien het licht in een paar jaar tijd. Veel van de standpunten benadrukken dat AI tamelijk griezelig is en “we er iets aan moeten doen”. En af en toe zien we een standpunt dat aangeeft dat AI het beste is dat de mensheid in lange tijd is overkomen.

 Laten we eens proberen wat orde in de standpunten-chaos te brengen, gebruik makend van wetenschappelijke feiten en filosofische analyses. En beginnen met een aantal populaire vragen rondom AI expliciet te maken:

1.      Kunnen we stoppen met inzetten van AI in onze maatschappij?

2.      Is het een probleem dat AI regelmatig hallucineert en groepen discrimineert (bias)?

3.      Is er genoeg energie om AI komende eeuwen verder te gebruiken en ontwikkelen?

4.      Wat is de impact van AI op ons milieu?

5.      Worden we dommer van AI?

6.      Gaat AI op den duur de mens vervangen?

7.      Welke gevaren zitten er aan AI?

8.      Wat mogen we de komende 50 jaar van AI verwachten?

Kunnen we stoppen met inzetten van AI in onze maatschappij?

Het korte antwoord daarop kan alleen maar “nee” zijn: AI heeft in een paar jaar tijd op zoveel plaatsen het leven en werken van zoveel mensen en bedrijven versimpeld en ontwikkelingen versneld dat de heersende praktijk is om het letterlijk overal in te zetten. Met name om snel en begrijpelijk toegang te krijgen tot grote hoeveelheden data en om snel stukken tekst te maken die ons maatschappelijk verkeer momenteel vereisen (wet teksten, offertes, scripties etc.).

Bovendien is het onmogelijk een eenmaal ontwikkelde gedachte te “on-ontdekken”. Verbieden of sterk beperken leidt alleen maar tot crimineel gebruik waarbij controle ontbreekt. Dit gebruik van AI zal in het in het algemeen schadelijk zijn voor andere mensen en groepen en is ethisch dus af te raden.

Gericht beperken is wel een optie: hierbij worden de mogelijk schadelijke invloeden geweerd of slechts onder specifieke veiligheidsvoorschriften en strikte controle toegelaten: een goed voorbeeld hiervan is de AI-act. Hierin kun je zien hoe AI-gebruik door de EU in een aantal risico klasses wordt gedeeld (onacceptabel, hoog-risico, beperkt-risico, minimaal risico) en wat iemand/een bedrijf moet doen om daar verstandig mee om te springen.

Een serieuze bedenking is hierbij wel dat er momenteel zoveel verschillende AI-“wetten” en commissies met procedures, worden bedacht, dat een gemiddeld bedrijf niet meer in staat is om “de wet” te volgen. En dus, noodgedwongen, de regels gaat negeren of zeer selectief toepassen. Hier ligt een schone taak voor politiek en beleidsmakers om een simpel setje regels af te spreken (denk bv. aan de “Universele rechten van de mens” die 30 fundamentele rechten op een A4-tje  heeft gerealiseerd).

What are we going to do with AI?

AI is keeping humanity quite busy these days: every day, analyses, articles, scientific essays, and political and economic position statements appear on AI and what “humanity should do about it.” Hundreds of laws and guidelines have been created in just a few years. Many of these viewpoints emphasize that AI is rather creepy and that “we need to do something about it.” And every now and then, we see a viewpoint suggesting that AI is the best thing that has happened to humanity in a long time.

Let’s try to bring some order to this chaos of viewpoints, using scientific facts and philosophical analyses. And let’s start by clarifying a number of popular questions surrounding AI:

1.    Can we stop using AI in our society?

2.    Is it a problem that AI regularly hallucinates and discriminates against certain groups (bias)?

3.    Is there enough energy to continue using and developing AI in the coming centuries?

4.    What is the impact of AI on our environment?

5.    Does AI make us dumber?

6.    Will AI eventually replace humans?

7.    What are the dangers of AI?

8.    What can we expect from AI over the next 50 years?

Can we stop using AI in our society?

The short answer to that can only be “no”: In just a few years, AI has simplified the lives and work of so many people and companies in so many areas and accelerated developments to such an extent that the prevailing practice is to use it literally everywhere. In particular to gain quick and understandable access to large amounts of data and to rapidly generate the types of text that our social interactions currently require (legal texts, proposals, theses, etc.).

Moreover, it is impossible to “un-discover” an idea once it has been developed. Banning or severely restricting it will only lead to criminal use beyond any control. This use of AI will generally be harmful to other people and groups and is therefore ethically inadvisable.

Targeted restrictions are, however, an option: this involves blocking potentially harmful influences or allowing them only under specific safety regulations and strict oversight; a good example of this is the AI Act. Here you can see how the EU categorizes AI use into several risk classes (unacceptable, high-risk, limited-risk, minimal-risk) and what an individual or company must do to handle it responsibly.

A serious concern here, however, is that so many different AI “laws” and committees with their own procedures are currently being devised that the average company is no longer able to comply with “the law.” And so, out of necessity, they will end up ignoring the rules or applying them very selectively. This presents a clear challenge for politicians and policymakers to agree on a simple set of rules (think, for example, of the “Universal Declaration of Human Rights,” which codified 30 fundamental rights on a single A4 sheet).